જાણો, ભારતના મહાનગર વિષે, જેને પોર્ટુગલોએ બ્રિટનને આપ્યું હતું દહેજમાં…

0
377

પશ્ચિમ ભારતનો દરિયાકાંઠો 17 મી સદીના મધ્ય સુધી પોર્ટુગીઝ સામ્રાજ્ય હેઠળ હતો. પરંતુ ત્યારબાદ અંગ્રેજોએ અહીં તેનો કબજો શરૂ કર્યો. બ્રિટિશરોએ આ કાંઠાનો કબજો મેળવ્યો તેની કહાની ખૂબ જ રસપ્રદ છે. હકીકતમાં, પોર્ટુગીઝ રાજવીઓએ બ્રિટીશ રાજવીઓને બોમ્બે અને કેટલાક અન્ય ટાપુઓ દહેજમાં સોંપ્યા હતા. બંને રાજવીઓ વચ્ચેના લગ્ન ઐતિહાસિક હતા. કારણ કે આ લગ્ન પ્રેમ કે લગ્ન નહીં પણ રાજકીય સંધિ હતી. ચાલો જાણીએ બોમ્બે (વર્તમાન મુંબઈ) ના ઇતિહાસ સાથે જોડાયેલી કેટલીક રસપ્રદ વાતો…

મોગલ રાજવંશ દ્વારા પાણીપતની પહેલી લડાઇ જીત્યા પછી, ભારતની દિલ્હી સલ્તનત પર શાસન કરવા લાગ્યો. 1530 માં હુમાયુ રાજગાદી પર બેઠતાની સાથે જ ગુજરાતના સુલતાન બહાદુર શાહ નામે ઓળખાવા લાગ્યા. સુલતાન બહાદુર શાહે પોર્ટુગીઝ એડમિરલ સાથે તેના મુખ્ય દૂત શાહ ખ્વાજાને વસઈ સહિત બોમ્બેના સાત ટાપુઓ પર કરાર મોકલ્યો હતો. વર્ષ 1535 માં શાંતિ કરાર હેઠળ બોમ્બે સહિત સાત ટાપુઓ પોર્ટુગલને સોંપવામાં આવ્યા હતા અને અહીંથી મુસ્લિમ શાસનનો અંત આવ્યો હતો.

તે સમયે આ ક્ષેત્ર દરિયાઇ સૈન્ય, દરિયાઇ વેપાર અને સરહદ સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ ખૂબ મહત્વનું હતું. આવી સ્થિતિમાં અંગ્રેજો પણ તેની નજરમાં હતા. વર્ષ 1612 માં જ્યારે બ્રિટિશરોએ પોર્ટુગીઝોથી સ્વાલીની લડાઇ જીતી ત્યારે બોમ્બે ટાપુ સહિત પશ્ચિમ ભારતની દરિયાઇ સરહદથી પોર્ટુગીઝ સામ્રાજ્ય હચમચી ઉઠ્યું હતું. આ વિજય પછી, તે બ્રિટીશ અને પોર્ટુગીઝો વચ્ચે સર્વોપરિતાની લડાઈનું કેન્દ્ર બની ગયું.

પોર્ટુગીઝોઓ અરબી સમુદ્રમાં મહીમના અખાત સુધી નજર રાખવા માટે બાંદ્રામાં વોચટાવર બનાવ્યો હતો, જ્યાં બંદૂકોવાળા સૈનિકો પણ ગોઠવવામાં આવ્યા હતા. બ્રિટિશ સામ્રાજ્યની સુરત કાઉન્સિલે વર્ષ 1652 માં પ્રસ્તાવ મૂક્યો કે, ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીએ પોર્ટુગલો પાસેથી બોમ્બે ખરીદવું જોઈએ. પોર્ટુગલના રાજા જોન ચતુર્થ પાસેથી બોમ્બે ખરીદવાના પ્રયાસના પરિણામમાં રાજાની પુત્રીના લગ્ન બ્રિટીશ રાજા સાથે કરવામાં આવ્યા.

વર્ષ 1661 માં બ્રિટીશ સામ્રાજ્યના કિંગ ચાર્લ્સ બીજા સાથે  રાજકુમારી કેથરિન બ્રગેંજાના લગ્નનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો, જેમાં 5 મિલિયન યુરો સાથે બોમ્બે સહિત અન્ય ટાપુઓ દહેજ તરીકે આપવામાં આવ્યા.

આ લગ્ન એક રાજનીતિક સમાધાન હોવા છતાં બ્રિટીશ શાસનમાં જ બોમ્બેનો વિકાસ થયો. પોર્ટુગીઝોના સમયે બોમ્બેનો મુખ્ય વેપાર માત્ર નાળિયેર અને જૂટનો હતો, પરંતુ બ્રિટીશ સામ્રાજ્યમાં બોમ્બે દક્ષિણ એશિયાનું સૌથી મોટું વેપાર કેન્દ્ર બની ગયું.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here