જાણો ભગવાન વિષ્ણુ અને લક્ષ્મીની પ્રિય સ્થળ બદ્રીનાથ ધામના પૌરાણિક ઇતિહાસ વિષે…

ધાર્મિક

બદ્રીનાથ ધામ અલકનંદા નદીના કાંઠે સ્થિત હિન્દુ ધર્મના ચાર મંદિરોમાંનું એક છે, અહીં ભગવાન વિષ્ણુ 6 મહિનાની નિંદ્રામાં રહે છે અને 6 મહિના સુધી જાગૃત રહે છે, આ મંદિરને બદ્રીનારાયણ મંદિર તરીકે પણ ઓળખાય છે, જે અલકનંદા નદીના કાંઠે આવેલું છે, આ મંદિર બદ્રીનાથને ભગવાન વિષ્ણુ તરીકે સમર્પિત છે, અહીં અખંડ દીપ પ્રગટાવવામાં આવે છે, જે જ્ઞાન જ્યોતિનું પ્રતીક છે.

પૌરાણિક માન્યતાઓ અનુસાર, જ્યારે ગંગા નદી પૃથ્વી પર ઉતરી ત્યારે તે 12 પ્રવાહોમાં વિભાજીત થઈ હતી. એમાં આ સ્થાન પરનો પ્રવાહ અલકનંદ નદી તરીકે પ્રખ્યાત થયો અને આ સ્થાન ભગવાન વિષ્ણુનો વાસ બદ્રીનાથ બની ગયો.

ભગવાન વિષ્ણુની પ્રતિમા સાથેનું હાલનું મંદિર 3,133 મીટરની ઉંચાઈ પર સ્થિત છે, એવું માનવામાં આવે છે કે આદિ શંકરાચાર્યએ તેને બનાવ્યું છે. બદ્રીનાથની મૂર્તિ શાલગ્રામશીલાની બનેલી છે. એવું કહેવામાં આવે છે કે, આ મૂર્તિની સ્થાપના નારદકુંડના દેવો દ્વારા કરવામાં આવી હતી.

બદ્રીનાથ ધામમાં ભગવાનના 5 સ્વરૂપોની પૂજા કરવામાં આવે છે. વિષ્ણુના આ પાંચ સ્વરૂપોને ‘પંચ બદ્રી’ કહેવામાં આવે છે. બદ્રીનાથના મુખ્ય મંદિર ઉપરાંત અહીં અન્ય 4 સ્વરૂપોના મંદિરો છે. શ્રી વિશાલ બદ્રીપંચ સ્વરૂપોમાં મુખ્ય છે.

બદ્રીનાથ મંદિરમાં સૌથી પ્રખ્યાત તહેવાર માતા ‘મૂર્તિ નો મેળો’ છે, જે મા પૃથ્વી પર ગંગા નદીના આગમનની ખુશીમાં ઉજવવામાં આવે છે. આ ઉત્સવ દરમિયાન ‘બદ્રીનાથ’ની માતાની પૂજા કરવામાં આવે છે, જે માનવામાં આવે છે કે પૃથ્વીના પ્રાણીઓના કલ્યાણ માટે નદીને બાર પ્રવાહોમાં વહેંચી છે. આ નદી આજે બદ્રીનાથની પવિત્ર ભૂમિ બની ગઈ છે. બદ્રી કેદાર એ બીજો પ્રખ્યાત તહેવાર છે જે જૂન મહિનામાં બદ્રીનાથ અને કેદારનાથ મંદિરોમાં ઉજવવામાં આવે છે. આ તહેવાર આઠ દિવસ સુધી ચાલે છે, અને દેશભરના કલાકારો અહીં યોજાયેલા સમારોહ દરમ્યાન અહીં પરફોર્મસ કરે છે.

વિષ્ણુ પુરાણમાં આ પ્રદેશ સાથે જોડાયેલી બીજી દંતકથા છે, જે મુજબ ધર્મના બે પુત્રો – નર અને નારાયણ હતા. જેમણે ધર્મના વિસ્તરણ માટે ઘણા વર્ષોથી આ સ્થાન પર તપશ્ચર્યા કરી હતી. પોતાના આશ્રમ સ્થાપવા માટેના આદર્શ સ્થળની શોધમાં, તેમણે વૃદ્ધ બદ્રી, યોગ બદ્રી, ધ્યાન બદ્રી અને ભાવિષ્ય બદ્રી નામના ચાર સ્થળોની યાત્રા કરી હતી. આખરે તેને અલકનંદા નદીની પાછળ એક ગરમ અને ઠંડા પાણીનો ગ્લાસ મળ્યો, તેથી જ તેનું નામ તેણે બદ્રી વિશાલ રાખ્યું.

એવું પણ માનવામાં આવે છે કે વ્યાસજીએ આ સ્થળે મહાભારત લખ્યું હતું અને નર-નારાયણ અનુગામી જીવનમાં અનુક્રમે અર્જુન અને કૃષ્ણ તરીકે જન્મ્યા હતા. આ કારણોસર આજે પણ બદ્રીનાથના બ્રહ્મકપલ વિસ્તારમાં આવેલા યાત્રાળુઓ તેમના પૂર્વજોને આત્માને શાંતિ માટે અર્પણ કરે છે.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *