Homeધાર્મિકજાણો 12 જ્યોતિલીનમાંથી નાગેશ્વર જ્યોતિર્લિંગના પૌરાણિક ઇતિહાસ વિષે, જ્યાં સ્વયં બિરાજમાન...

જાણો 12 જ્યોતિલીનમાંથી નાગેશ્વર જ્યોતિર્લિંગના પૌરાણિક ઇતિહાસ વિષે, જ્યાં સ્વયં બિરાજમાન છે ભગવાન શંકર…

નાગેશ્વર 12 જ્યોતિર્લિંગોમાં 10માં ક્રમે આવે છે. આ જ્યોતિર્લિંગનું સ્થાન વિવાદસ્પદ છે. શિવપુરાણ મુજબ તે દારુક જંગલમાં સ્થિત છે. દંડકાવન, દૈત્યવાન અને સંયકવન જેવા અનેક મહાકાવ્યોમાં દારુક વનનો ઉલ્લેખ છે.
પરંતુ નાગેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ નામથી ત્રણ મંદિરો પ્રખ્યાત છે. પ્રથમ ગુજરાતના દ્વારકા, બીજો ઉત્તરાખંડના અલ્મોરા અને ત્રીજો મહારાષ્ટ્રના હિંગોલી ખાતે સ્થિત છે.

નાગેશ્વરનો મતલબ એટલે કે નાગોના ઈશ્વર, તેથી જ લોકો અહીંઆવે છે. શાસ્ત્રોમાં આ જ્યોતિર્લિંગની મહિમાની ચર્ચા કરવામાં આવી છે. લોકો દૂર-દૂરથી જ્યોતિર્લિંગની મુલાકાત લેવા માટે આવે છે. કેટલીક જગ્યાએ આ જ્યોતિર્લિંગને ‘જાગેશ્વર’ પણ કહેવામાં આવે છે. આ સ્થાન દ્વારકા, ગુજરાતથી લગભગ 25 કિલોમીટર દૂર છે. આ મંદિરના સ્વ-નવીનીકરણ શ્રી ગુલશન કુમારે કર્યું હતું.

આ મંદિરમા ભગવાન શિવની વિશાળ મૂર્તિ પદ્માસન મુદ્રામાં બિરાજમાન છે. આ પ્રતિમાની ઉંચાઈ 125 ફૂટ ઉંચી છે અને 25 ફૂટ પહોળી છે. મંદિરની અંદરના ભોંયરામાં નાગેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ છે. તે એક અદભૂત તીર્થસ્થાન છે અને તેની વાર્તા પણ અનોખી છે. ચાલો આ વાર્તાને વિગતવાર જાણીએ.

એક સમયે, દારુકે નામની રાક્ષસી તેના દૈત્ય પતિ દારુક સાથે આ જંગલમાં રહેતી હતી. માતા પાર્વતીએ દારુકાને વરદાન આપ્યું કે તે આ જંગલને તેની સાથે ક્યાંય પણ લઈ જાય શકશે. તેથી તેણી અને તેના પતિએ આખા જંગલમાં ખળભળાટ મચાવી દીધો હતો. આસપાસના દરેક લોકો પરેશાન થઈ ગયા હતા. તેથી તે બધા મહર્ષિ ઔર્વ પાસે ગયા અને દારુકા અને દરુક વિશે જણાવ્યું અને સમાધાન માંગ્યું.

ત્યારે મહર્ષિએ લોકોની રક્ષા માટે શ્રાપ આપ્યો કે જો આ રાક્ષસો પૃથ્વી પર હિંસા કરશે અથવા જો તેઓ યજ્ઞમાં અવરોધ ઉભો કરશે તો તે જ ક્ષણે તેઓનો નાશ થશે. દેવોને પણ આ વિશે જાણ થઈ, પછી તેઓએ રાક્ષસો પર હુમલો કર્યો. હવે બધા રાક્ષસો વિચારવા લાગ્યા કે જો તેઓ દેવતાઓ સાથે લડશે તો તે જ ક્ષણે તેઓનો નાશ થશે અને જો તેઓ યુદ્ધ નહીં લડે તો યુદ્ધમાં તેઓ પરાજિત માનવામાં આવશે.

પછી દારુકા મનમાં વિચાર આવ્યો અને તરત જ તે ઉડીને વનને તેની સાથે દરિયાની વચ્ચે લઈ ગય. પછી રાક્ષસો સમુદ્રની મધ્યમાં આરામથી રહેવા લાગ્યા. પછી એક દિવસ અનેક હોડીઓ જંગલ તરફ આવી રહી હતી જેમાં મનુષ્ય સવાર હતા. તે રાક્ષસોએમાણસોને જોઈ લીધા અને બંધી બનાવી લીધા. તે બંધકોમાં સુપ્રિય નામનો એક મહાન શિવ ભક્ત હતો. તે વૈશ્ય હતો. તે બંધક હોવા છતાં, શિવ નિયમો અનુસાર ભગવાન શિવની ઉપાસના કરતા રહ્યા.

ભગવાન શિવની ઉપાસના કર્યા વિના તેમણે ભોજન ન કર્યું. સુપ્રિયએ બાકીના બંદી મનુષ્યને ભગવાન શિવની ઉપાસના કરવાનું પણ શીખવ્યું. પછી બધા બંધકોએ દરરોજ શિવની પૂજા શરૂ કરી. તે બધાએ શિવના ‘ઓમ નમઃ શિવાય’ નો જાપ કરવાનું શરૂ કર્યું. જ્યારે દારુક રાક્ષસને આ વાતની ખબર પડી ત્યારે તેણે સુપ્રિયને કહ્યું કે, જો તમે શિવની પૂજા કરવાનું ચાલુ રાખશો તો હું તમને મારી નાખીશ.

તે જ ક્ષણે, સુપ્રિયએ ભગવાન શિવને યાદ કર્યા, તેમના ભક્તને તકલીફમાં જોઈને, ભોલેનાથ તરત જ ત્યાં પ્રગટ થયા. શિવ એ તુરંત બધા રાક્ષસોનો નાશ કર્યો. દારુક સ્તબ્ધ થઈ ગયો અને તેની પત્ની દારુકા પાસે દોડી ગયો. ત્યારે ભગવાન શિવે વરદાન આપ્યું કે આજથી ચાર વર્ણ બ્રાહ્મણો, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય અને શુદ્ર તેમના ધર્મનું પાલન કરી શકે છે. રાક્ષસોને અહીં કોઈ સ્થાન નથી.

ભગવાનની આ વાત સાંભળીને દારુકે ડરી ગઈ અને મા પાર્વતીની સ્તુતિ કરવા લાગી. દરુકાએ મા પાર્વતીને કહ્યું કે મારા કુળની રક્ષા કરો. ત્યારે પાર્વતીજીએ તેમને ખાતરી આપી અને ભોલેનાથને કહ્યું કે જો આ રાક્ષસોના બાળકો હોય તો, તેઓ આ જંગલમાં રહી શકે છે. હું ઇચ્છું છું કે તેઓ પણ આ જંગલમાં રહે. આ રાક્ષસોને પણ આશ્રય આપો, કારણ કે મેં જ આ દરુકા રાક્ષસીને વરદાન આપ્યુ હતું.

ત્યારે ભગવાન શિવે કહ્યું, ઠીક છે, આવું થશે. ત્યારે શિવજીએ કહ્યું કે હું અહીં મારા ભક્તોની રક્ષા માટે કાયમ બેસું છું. શિવજીએ કહ્યું હતું કે જે કોઈ પણ અહીં તેમના વર્ણ અને ધર્મ પ્રમાણે સંપૂર્ણ ભક્તિભાવથી મારી પૂજા કરશે તે ચક્રવર્તી રાજા કહેવાશે.

સુવર્ણ યુગમાં ‘વીરસન’ નામનો રાજા હશે જે મારો પરમ ભક્ત હશે. જ્યારે આ ભક્ત મને જોવા માટે આ જંગલમાં આવશે, ત્યારે ચક્રવર્તી સમ્રાટ બનશે. આ રીતે, ભગવાન શિવ, જે હંમેશા તેમના ભક્તોને પ્રેમ કરતા હતા, ત્યાં નાગેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ તરીકે કાયમ માટે બેઠા હતા. આ મંદિરની મુલાકાત લેવાથી ભગવાન શિવને દર્શન થાય છે, ભક્તો મુશ્કેલીઓથી મુક્ત મળે છે અને મોક્ષ પ્રાપ્ત કરે છે.

RELATED ARTICLES

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Most Popular

Recent Comments