જાણો ઓમકારેશ્વર જ્યોતિર્લિંગના પૌરાણિક ઇતિહાસ વિષે, જ્યાં સ્વયં બિરાજમાન છે ભગવાન શંકર…

0
233

12 જ્યોતિર્લિંગની ચોથું જ્યોતિર્લિંગ ઓમકારેશ્વર છે. તે મધ્યપ્રદેશના શિવપુરીમાં સ્થિત છે. અહીં બે જ્યોતિર્લિંગની પૂજા કરવામાં આવે છે. ઓમકારેશ્વર અને અમલેશ્વર. તે શિવપુરાણના કોટિરુદ્રસમહિતાના અધ્યાય 18 માં વર્ણવેલ છે. આ એકમાત્ર જ્યોતિર્લિંગ છે, જે નર્મદાના ઉત્તરી કાંઠે આવેલું છે.

એવું કહેવામાં આવે છે કે, આ તટ ૐ આકારનો છે. અહીં, માટીથી બનેલા 18 શિવલિંગ છે, જેને દરરોજ અહિલ્યાબાઈ હોલકર તરફથી નર્મદા નદીમાં વિસર્જન કરવામાં આવે છે. મંદિરનું મકાન પાંચ માળનું છે. આ જ્યોતિર્લિંગ પંચમુખી છે. લોકો માને છે કે, ભગવાન શિવ ત્રણ લોકનું ભ્રમણ કરે છે અને અહીં વિશ્રામ કરે છે.

તેથી જ દરરોજ રાત્રે ભગવાન શંકરની શયન આરતી અહીં કરવામાં આવે છે. એવું કહેવામાં આવે છે કે, અહીં આવવાથી ભક્તોના બધા જ દુઃખો દૂર થઈ જાય છે. એવું પણ કહેવામાં આવે છે કે, તમે બધા તીર્થધામોની જાત્રા કરી શકો છો પરંતુ ઓમકારેશ્વરને જોયા વિના તે બધી જાત્રા અધૂરી છે. એટલા માટે અહીં દૂર-દૂરથી ભક્તો મોટી સંખ્યામાં આવે છે.

એકવાર નારદજી પ્રવાસ દરમિયાન વિંધ્યાચલ પર્વત પર પહોંચ્યા. વિંધ્યાચલ પર્વતે નરદાજીનું સ્વાગત કર્યું અને કહ્યું કે હું સારી રીતે સંપન્ન છું, મારી પાસે બધુ જ છે, દરેક પ્રકારની સંપત્તિ છે. નરદાજી વિંધ્યાચલ પર્વતની ગર્વભરી વાતો સાંભળીને શાંતિથી ઉભા રહ્યા. ત્યારે વિંધ્યાચલે નારદાજીને પૂછ્યું કે, તમને મારીમાં કઈ ખામી દેખાય છે? જેને જોઇને તમે લાંબો શ્વાસ ખેંચ્યો. ત્યારે નારદાએ કહ્યું કે, તમારી પાસે બધું છે પણ તમે સુમેરુ પર્વતથી ઉંચા નથી.

તે પર્વતનો ભાગ દેવતાઓના ક્ષેત્રમાં પહોંચી ગયો છે અને તમારા શિખરનો ભાગ ક્યારેય ત્યાં પહોંચશે નહીં. એમ કહીને નારદ ત્યાંથી ચાલ્યા ગયા. પણ ત્યાં ઉભેલા વિંધ્યાચલને ખૂબ જ દુઃખ થયું અને દિલથી તે શોક કરવા લાગ્યો.

પછી તેણે ભગવાન શિવની પૂજા કરવાનું નક્કી કર્યું. જ્યાં સર્વશક્તિમાન ઓમકાર અસ્તિત્વમાં છે, તેમણે શિવલિંગની સ્થાપના કરી અને ખુશહાલ હૃદયથી 6 મહિના સુધી સતત પૂજા-અર્ચના કરી. આ રીતે ભગવાન શિવ પ્રસન્ન થયા અને ત્યાં પ્રગટ થયા. તેમણે વિંધ્યાને કહ્યું કે હું તમરાઠી ખૂબ જ ખુશ છું. તમે કોઈપણ વરદાન માંગી શકો છો.

ત્યારે વિંધ્યાએ કહ્યું કે, જો તમે ખરેખર મારાથી પ્રસન્ન છો, તો મને બુદ્ધિ આપો, જે તમારા કામને સાબિત કરશે. ત્યારે શિવજીએ તેમને કહ્યું કે હું તમને અનુદાન આપું છું કે તમે જે પ્રકારનું કાર્ય કરવા માંગો છો તે થાય છે. વરરાજાને અર્પણ કર્યા પછી, કેટલાક દેવ-મુનિઓ પણ ત્યાં આવ્યા. તે બધાએ ભગવાન શિવની પૂજા કરી અને પ્રાર્થના કરી કે ભગવાન! તમે કાયમ માટે અહીં બિરાજો.

ભગવાન શિવ ખૂબ પ્રસન્ન થયા. ભગવાન કલ્યાણ કરનારા ભગવાન શિવે લોકોનું પાલન કરતા હતા અને ઓમકાર લિંગ બે જાતિઓમાં વહેંચાય છે. વિંધ્યા દ્વારા બનાવવામાં આવેલ ધરતીનું લિંગ પરમેશ્વર લિંગ તરીકે ઓળખાય છે અને ભગવાન શિવની સ્થાપના ત્યાં લિંગને ઓમકાર લિંગ કહેવામાં આવે છે. પરમેશ્વર લિંગને અમલેશ્વર લિંગ પણ કહેવામાં આવે છે અને તે પછીથી તે બંને શિવલિંગ જગતમાં પ્રખ્યાત થયા.

તેની એક બીજી દંતકથા પણ પ્રચલિત છે. રાજા માંધાતાએ આ પર્વત પર તપશ્ચર્યા કરીને ભગવાન શિવને પ્રસન્ન કર્યા હતા. ભગવાન શિવ તેની તપસ્યાથી ખૂબ જ પ્રસન્ન થયા અને દર્શન દીધા હતા. પછી રાજા માંધાતાએ ભગવાન શિવને અહીં કાયમ બેસવા કહ્યું હતું.

ત્યારથી શિવ ત્યાં બેઠા છે. તેથી જ આ શહેરને ‘ઓમકાર-માંધાતા’ પણ કહેવામાં આવે છે. આ પ્રદેશમાં 68 તીર્થસ્થળો છે અને એવું કહેવામાં આવે છે કે, અહીં કરોડ દેવી-દેવતાઓ વસે છે. અહીં નર્મદાજીનું સ્નાન કરવાનું વિશેષ મહત્વ છે. તમારા બધા પાપો નર્મદાજીના દર્શનથી જ દૂર થાય છે.

તેની એક ત્રીજી વાર્તા પણ છે – એકવાર દેવતાઓ અને રાક્ષસો વચ્ચે યુદ્ધ થયું હતું. રાક્ષસોએ દેવતાઓને પરાજિત કર્યા. દેવતા આ સહન કરી શક્યા નહીં, અને હતાશામાં ભગવાન શિવને વિનંતી કરી અને પ્રાર્થના કરી. તેમની ભક્તિ જોઈને ભગવાન શિવ ખૂબ પ્રસન્ન થયા અને ઓમકારેશ્વર જ્યોતિર્લિંગની સ્થાપના કરી અને રાક્ષસોને પરાજિત કર્યા.

આ મંદિરમાં કુબેર ભગવાને શિવજીની લિંગ બનાવીને તપસ્યા કરી હતી. તે શિવનો ભક્ત હતો. તેમની ભક્તિથી પ્રસન્ન થઈને ભગવાન શિવે તેમને ધનપતિ બનાવ્યા. ભગવાન શિવે તેના વાળમાંથી કાવેરી નદી ઉત્પન્ન કરી હતી, જેમાં કુબેરે સ્નાન કર્યું હતું. આ કવેરી નદી ઓમકાર પર્વતની ફરતે નર્મદા નદીમાં જોડાય છે. આને નર્મદા-કબેરીનો સંગમ કહેવામાં આવે છે.

આદી શંકરા ગુફા વિશે એવી દંતકથા પણ છે કે આ ગુફામાં આદી શંકરા તેમના ગુરુજી ગોવિંદ પદાચાર્યને મળ્યા. આજે પણ, આ ગુફા શિવ મંદિરની નીચે સ્થિત છે, જેમાં આદી શંકરાની છબી જોવા મળે છે. આ પવિત્ર સ્થાનની ભૂમિ પર પગ મૂકતાંની સાથે જ ભક્તોની સમસ્યાઓ અદૃશ્ય થઈ જાય છે. અહીં એવું લાગે છે કે તમે ભગવાન શિવને જોયો હશે અને તમે ભગવાન શિવને જોયો હશે.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here