જાણો સત્યવાદી રાજા હરિશ્ચંદ્રની કથા વિષે, જેણે સત્ય અને ધર્મનું પાલન કરવા માટે તેની પત્ની અને પુત્રને વેચી દીધા હતા.

લેખ

રાજા હરિશ્ચંદ્ર ઇક્ષ્વાકુ કુળના રાજા હતા, જેને રઘુકુલ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. તે અયોધ્યાના રાજા સૂર્યવંશી અને ભગવાન શ્રી રામના પૂર્વજ હતા. તેની પત્નીનું નામ તારાવતી અને પુત્રનું નામ રોહિતાશ્વ હતું. હરિશ્ચંદ્ર એક સત્યવાદી અને ધર્મ પાલક હતા, તે સ્વપ્નમાં પણ જે વચન આપે છે તેને પૂર્ણ કરે છે. આજ કારણ છે કે તેનું નામ હંમેશાં સત્યવાદી તરીકે ઉદાહરણમાં આપવામાં આવે છે. સત્ય અને ધર્મને અનુસરવા માટે તેમને ઘણી મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડ્યો પરંતુ તેમણે ક્યારેય સત્યનો માર્ગ છોડ્યો નહીં.

“ચંદ્ર ટરે સૂરજ ટરે, ટરે જગત વ્યવહાર.
પૈ દ્ર્ઢવત હરિશ્ચંદ્ર કો, ટરે ન સત્ય વિચાર. “

પૌરાણિક કથાઓ મુજબ, રાજા હરિશ્ચંદ્ર સત્યવાદી હતા, તેથી મહર્ષિ વિશ્વામિત્ર તેમના સત્ય અને ધર્મની કસોટી કરવા માટે આવ્યા. વિશ્વામિત્રએ માયા દ્વારા રાજા હરિશ્ચંદ્રને એક સ્વપ્ન બતાવ્યું, જેમાં એક બ્રાહ્મણ રાજાના મહેલમાં આવ્યો, જેને રાજા હરિશ્ચંદ્રએ ખૂબ માન આપ્યું, અને આખા રાજ્યને દાનમાં આપ્યું.

બીજા દિવસે વિશ્વામિત્ર જાતે આવ્યા, રાજા હરિશ્ચંદ્રએ મહર્ષિનું સ્વાગત કર્યું અને રાજ્યસભામાં લઈ ગયા. વિશ્વામિત્રએ રાજાને તેના સ્વપ્ન વિશે યાદ અપાવ્યું અને કહ્યું કે, તેમને યાદ રાખવું જોઈએ કે બ્રાહ્મણ તે જ હતા જેને તમે તેમનું સર્વ રાજ્ય દાન કર્યું છે. રાજા હરિશ્ચંદ્રને યાદ આવ્યું અને તેણે પોતાનું સર્વ રાજ્ય મહર્ષિ વિશ્વામિત્રને દાનમાં આપવાની ઘોષણા કરી.

મહર્ષિ વિશ્વામિત્રએ કહ્યું કે, દાન કર્યા પછી દક્ષિણાની વિધિ હોય છે, તેથી તમારે દક્ષિણા પણ આપવી પડશે તો જ તમારું દાન પૂર્ણ થશે. હરિશ્ચંદ્રએ મંત્રીને આદેશ આપ્યો કે દક્ષિણાના રૂપે ત્રણ સોનાના સિકકાસ મહાન ઋષિને આપો. પણ જ્યારે મહાન ઋષિ વિશ્વામિત્રએ કહ્યું કે, જ્યારે તમે મને આખું રાજ્ય દાન કર્યું છે, ત્યારે આખી તિજોરી મારી છે, તો પછી તમે તેમાંથી દક્ષિણાને કેવી રીતે આપી શકો? રાજા હરિશ્ચંદ્રે તેની ભૂલ સ્વીકારી અને કહ્યું કે મને થોડો સમય આપો, હું તમને દક્ષિણા જરૂર આપીશ.

રાજા હરિશ્ચંદ્ર તેની પત્ની અને પુત્ર સાથે કાશી ગયા જ્યાં માણસોની ખરીદી અને વેચાણ થતા હતાં. ખૂબ પ્રયાસ કર્યા પછી પણ તેમને કોઈએ ખરીદ્યા નહીં. અંતે, તેની પત્ની અને પુત્રને મહાજન દ્વારા ગૃહકાર્ય માટે ખરીદ્યા અને રાજા હરિશ્ચંદ્રને સ્મશાન ધાટના ડોમમાં ખરીદ્યા. આમાંથી એકઠા થયેલા પૈસામાંથી, તેમણે મહાન ઋષિને દક્ષિણા આપી.

સત્ય અને ધર્મનું પાલન કરવા માટે મહારાણી તારાવતી, જે ગુલામ દાસીઓની કતારોથી ઘેરાયેલી રહેતી હતી, તે બીજાના ઘરના હેઠા વાસણ ધોવે છે અને એક ચક્રવર્તી રાજા સમાશન ઘાટની રક્ષા કરતો હતો અને છેલ્લી ક્રિયા માટે આવતા લોકો પાસેથી કર વસૂલતો હતો.

એક દિવસ જ્યારે તેનો પુત્ર રોહિત રમી રહ્યો હતો, ત્યારે તેને સાપ કરડ્યો, જેનાથી તેના પુત્રનું મૃત્યુ થયું. મહારાણી તારાવતી દીકરાના મૃત્યુના શોકમાં ખુબ જ રડતી હતી અને તડપતી હતી. તે સમયે તેની પાસે પતિ પણ ન હતા કે પૈસા પણ ન હતા.પછી તે તેના ખોળામાં પુત્રના અંતિમ સંસ્કાર માટે સ્મશાનમા ગઈ, જ્યાં રાજા હરિશ્ચંદ્ર સ્મશનની દેખરેખ કરતા હતા. તેણે પોતાની પત્ની અને પુત્રને ઓળખ્યા અને તે તેના પુત્રના મૃત્યુથી ખૂબ જ દુઃખી થયા હતા.

અંતિમ સંસ્કાર માટે, તેણે તેની પત્ની તારાવતીને કહ્યું કે, તેને કર (ટેક્સ) ભરવો પડશે. કારણ કે, તે તેના માલિકને દગો દઈ શકતો નથી, તે ધર્મની વિરુદ્ધ છે. હરિશ્ચંદ્રની પત્ની તારાવતીએ કહ્યું કે, તેની પાસે કર (ટેક્સ) ભરવા માટે કંઈ નથી.

ત્યારે હરિશ્ચંદ્રે કહ્યું કે, તે તેની સાડીનો અડધો ભાગ ફાડીને તેને કર તરીકે આપી શકાય છે. જ્યારે તેણીએ આ કરવાનું શરૂ કર્યું, ત્યારે આકાશવાણી થઈ અને એવું કહેવામાં આવ્યું કે ઋષિ વિશ્વામિત્ર દ્વારા તમારી પરીક્ષા લેવામાં આવી રહી હતી, જેમાં તેઓ સફળ થયા છે. તેથી તેમના પુત્રને સજીવન કરવામાં આવ્યા અને તેને પોતાનું રાજ્ય પાછું આપવામાં આવ્યું.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *