જાણો વિજયવાડાના ઈન્દ્રકિલાદ્રી પર્વત પર આવેલા માતા દુર્ગાના પ્રાચીન મંદિર વિશે.

203

ઇન્દ્રકિલાદ્રી પર્વત પર અને કૃષ્ણ નદીના કાંઠે આવેલુ કનક દુર્ગામાનું આ મંદિર ખૂબ પ્રાચીન છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ મંદિરમાં સ્થાપિત કનક દુર્ગા માતાની મૂર્તિ ‘સ્વયંભુ’ છે. આ મંદિર સાથે એક પૌરાણિક કથા જોડાયેલી છે. એકવાર રાક્ષસો તેના બળનો ઉપયોગ પૃથ્વી પર વિનાશ કરવા માટે કરે છે. ત્યારબાદ માતા પાર્વતીએ વિવિધ રાક્ષસોને મારી નાખવા માટે વિવિધ સ્વરૂપો લીધા હતા. તેઓએ મૌસાસુરને મારવા માટે મહિસાસુરમર્દિની, દુર્ગામસુરને મારવા માટે દુર્ગા અને શુંભ અને નિશુંભને મારવા માટે કૌશિકી જેવા સ્વરૂપો લીધાહતા. કનક દુર્ગાએ તેમના એક ભક્ત ‘કીલાણુ’ ને પર્વત બનવવાનો આદેશ આપ્યો, જેથી તે પર્વત પર તે નિવાસ કરી શકે.

પર્વતની ટોચ પર આવેલા આ મંદિરમાં ભક્તોની શ્રદ્ધાથી આખા મંદિરનું વાતાવરણ વધુ આધ્યાત્મિક બની જાય છે. આ મંદિર સુધી પહોંચવા માટે સીડી (દાદર)અને રસ્તાઓ પણ બનાવવામાં આવ્યા છે, પરંતુ મોટાભાગના શ્રદ્ધાળુઓ આ મંદિરમાં જવા માટે સૌથી મુશ્કેલ સાધન, સીડીઓનો જ ઉપયોગ કરવાનું પસંદ કરે છે. બીજી તરફ, કેટલાક ભક્તો હળદરથી પગથિયાને સજાવવાનું કામ પણ કરે છે, જેને ‘મેતલા પૂજા’ (સીડીની પૂજા) પણ કહેવામાં આવે છે.

વિજયવાડામાં ‘ઇન્દ્રકિલાદ્રી’ નામના આ પર્વત પર રહેતા માતા કનક દુર્ગેશ્વરીનું મંદિર આંધ્રપ્રદેશના મુખ્ય મંદિરોમાંનું એક છે. આ તે સ્થાન છે કે, ત્યાં ગયા પછી આ મંદિરની યાદોને ભૂલી શકાતી નથી. માતાના આશીર્વાદ મેળવવા માટે, માતાના આશીર્વાદ લેવા માટે ભક્તો દર વર્ષે આ મંદિરની મુલાકાત લેતા રહે છે, પરંતુ નવરાત્રીના દિવસોમાં આ મંદિરની રચના અનોખી જ જોવા મળે છે.

ભક્તો અહીં વિશેષ પ્રકારની પૂજાઓનું આયોજન પણ કરે છે. એવું પણ માનવામાં આવે છે કે, આ સ્થળે અર્જુને ભગવાન શિવની કઠોર તપસ્યા કરીને “પાશુપથ” નામનું શસ્ત્ર મેળવ્યું હતું. આ મંદિર માતા દુર્ગાના સન્માનમાં અર્જુન દ્વારા બનાવવામાં આવ્યું હતું. એવું માનવામાં આવે છે કે, આદિદેવ શંકરાચાર્ય પણ આ મંદિરમાં ગયા હતા અને પોતાનું શ્રીચક્રની સ્થાપના કરીને વૈદિક રીતે માતાની પૂજા-અર્ચના કરી હતી.

ત્યારબાદ કિલાદ્રીની સ્થાપના દુર્ગા માના ઘર તરીકે કરવામાં આવી હતી. મહિષાસુરની હત્યા કરતી વખતે માતાને ઇન્દ્રકિલાદ્રી પર્વત પર આઠ હાથમાં અસ્ત્રો લઈને સિંહ પર સવાર થય હતા. નજીકના ખડક ઉપર ભગવાન શિવને પણ જ્યોતિર્લિંગ સ્વરૂપે સ્થાપિત કરવામાં આવ્ય હતા. બ્રહ્માએ અહીં માલેલુ (બેલા) ના ફૂલોથી ભગવાન શિવની પૂજા કરી હતી, તેથી અહીં સ્થાપિત શિવજીનું એક નામ મલ્લેશ્વર સ્વામી પણ પડ્યું હતું.

અહીં આવતા યાત્રાળુઓની સંખ્યા દિન પ્રતિદિન વધી રહી છે, જેના કારણે અહીં ચારસો મિલિયનથી પણ વધુ ચડાવો ચડાવવામાં આવે છે. આ મંદિર સાત શિવલીલા અને શક્તિના મહિમા માં એક વિશેષ સ્થાન ધરાવે છે.

અહીં દેવી કનકદુર્ગાને બાલત્રીપુરા સુંદરી, ગાયત્રી, અન્નપૂર્ણા, મહાલક્ષ્મી, સરસ્વતી, દુર્ગા દેવી, મહિસાસુરમર્દિની અને રાજરાજેશ્વરી દેવીના રૂપમાં નવરાત્રીમાં વિશેષ શણગારવામાં આવે છે. દશેરા નિમિત્તે દેવીઓને હંસ આકારની નૌકાઓ (હોડીઓ)માં કૃષ્ણ નદીમાં લઈને ફેરવવામાં આવે છે,જે ‘થેપ્પોત્સવમ’ તરીકે પ્રખ્યાત છે. નવરાત્રીના નવ દિવસ અને દશેરાના સમાપન પ્રસંગે આ દિવસે આયુધ પૂજા-અર્ચનાનું આયોજન કરવામાં આવે છે.

 

એવું કહેવામાં આવે છે કે ભગવાન ઇન્દ્ર પણ અહીં દર્શન કરવા માટે આવે છે, તેથી આ પર્વતનું નામ ઇન્દ્રકિલાદ્રી પાડવામાં આવ્યું છે. અહીં એક બીજી ખાસ વાત પણ છે, જે સામાન્ય રીતે દેવીતાનું ડાબી બાજુએ દેવીઓની સ્થાપનાના રિવાજને તોડે છે, અહીં માતા મલેશ્વર દેવની જમણી દિશામાં સ્થાપિત થાય છે. આ બતાવે છે કે આ પર્વત પર શક્તિનું વધુ મહત્વ છે.

વિજયવાડાની મધ્યમાં આવેલું આ મંદિર, રેલવે સ્ટેશનથી દસ કિલોમીટરના અંતરે આવેલું છે. વિજયવાડાના હૈદરાબાદથી 275 કિમી દૂર છે. આ સ્થાન રેલવે, માર્ગ અને હવા દ્વારા દેશના તમામ ભાગો સાથે જોડાયેલું છે.

Previous articleવિશ્વના આ સૌથી ધનિક વ્યક્તિ, જે અંબાણીની સંપત્તિ કરતાં પણ વધુ પૈસાનું રોજ કરતા હતા દાન…
Next articleનાડાછડી બાંધવાથી થાય છે અનેક ફાયદા, બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને મહેશના આશીર્વાદ પણ થાય છે પ્રાપ્ત…